Обретение Честного пояся Пресвятой Богородицы – один из семи праздников Армянской Апостольской Церкви, посвященных Богородице (обстоятельство, в очевидностью показывающее важное место и роль, которая имела Св. Дева в духовной жизни армянского народа). Она, как совершенный пример материнства и добродетели, столетиями подряд создавала и формировала образ армянской девушки, женщины и матери, продолжая одновременно иметь свое живое присутствие и воздействие в нашей жизни.
Во времена правления императора Византии Аркадия (395-408 гг.) в Иерусалиме хранился пояс Пресвятой Богородицы. Его бережно перевезли в Константинополь и поместили в церкви. В дальнейшем греки построили новую церковь, посвященную Св. Марии, и поместили там Честной пояс Пресвятой Богородицы для поклонения верующих.
В древности некоторые составители календарей Армянской Церкви, говоря об этом празднике, отмечали: «Если хочешь праздновать – празднуй», а Католикос Симеон Ереванци (1763-1780) сделал праздник обязательным и назначил дату празднования на воскресенье в период с 26 августа по 1 сентября.
Հիշատակ Ս. Աստվածածնի գոտու գյուտի
Ս. Աստվածածնի գոտու գյուտը Տիրամորը նվիրված Հայ Առաքելական Եկեղեցու յոթ տոներից է: Մի հանգամանք, որն ակնհայտ կերպով ցույց է տալիս Ս. Կույսի՝ հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքում ունեցած կարևոր և նշանակալից տեղի ու դերի մասին: Նա, որպես մայրության և առաքինության կատարյալ օրինակ, դարեր ի վեր իր այդ հատկանիշներով կերտել ու ձևավորել է հայ օրիորդի, կնոջ և մոր նկարագիրն ու դիմագիծը՝ միաժամանակ հրաշագործություններով այսօր էլ շարունակում է իր կենդանի ներկայությունն ու ներգործությունն ունենալ մեր կյանքում: Արկադիոս կայսեր օրոք (395 - 408թթ.) Երուսաղեմում էր գտնվում Ս. Աստվածածնի գոտին, որը հատուկ ուշադրությամբ և հարգանքով տարվում է Կ. Պոլիս: Այստեղ հավատացյալները մեծ երկյուղածությամբ այն զետեղում են եկեղեցում: Հույները հետագայում Ս. Մարիամին նվիրված նոր եկեղեցի են կառուցում և գոտին դնում այնտեղ՝ հավատացյալների համար պաշտամունքի և տոնակատարության առարկա դարձնելով: Հայ իրականության մեջ Ս. Աստվածածնի գոտու գյուտի տոնը 1774 թվականին ներմուծել է Սիմեոն Երևանցի Հայրապետն՝ իր հրատարակած օրացույցի մեջ: Առհասարակ, Քրիստոսի Եկեղեցին թե` սրբերի մասունքների, թե` նրանց գործածած որոշ իրերի հանդեպ ունեցել է և այսօր էլ ունի յուրահատուկ վերաբերմունք: Աստվածաշունչը և եկեղեցական կյանքի փորձառությունը փաստում են, որ Ամենակարող Աստված իր զորությունը նաև այդ առարկաների միջոցով է արտահայտել: Սուրբգրային լավագույն վկայությունն այն դրվագն է, որտեղ ներկայացվում է, թե ինչպես մեռած մարդու դիակը, դիպչելով Եղիսե մարգարեի ոսկորներին, վերակենդանանում է (Դ Թագ. 13: 21): Ուստի, Եկեղեցին հարգանք ցուցաբերելով աստվածային զորությամբ օժտված իրերի նկատմամբ, դրանց միջոցով իր պաշտամունքն ու երկրպագությունն է մատուցում ճշմարիտ Աստծուն: