Святой Григорий Богослов (Назианзин), вселенский отец и учитель Церкви, родился в христианской семье знатного рода в 329-ом году в селе Арианза (недалеко от города Назианза Каппадокийского). Отец его, также святой Григорий, был епископом Назианским. Он учился в школах Назианза, Кесарии Каппадокийской, Александрии. Затем для завершения образования отправился в Афины. Шесть лет провел святой в Афинах, изучая риторику, поэзию, геометрию и астрономию. В 358 году святой Григорий тайно покинул Афины и вернулся к родителям в Назианз.
Здесь он, почти в 30-летнем возрасте, принял от своего отца святое Крещение. По приглашению святого Василия он удалился в пустыню отшельничать. По настоянию отца святой Григорий вернулся в Назианз и был рукоположен в священника. Однако, чувствуя, что для него неизмеримо ближе уединение и безмолвная молитва, чем пастырская деятельность, снова поспешил в пустыню. Вскоре святой Василий Великий поставил святого Григория епископом города Сасима.
В 381 году на Втором Вселенском Соборе святитель Григорий был утвержден в сане Константинопольского Патриарха. Святой умер 25 января 389 года. Его тело было погребено в Назианзе. В 950 году святые мощи были перенесены в Константинополь в церковь Святых Апостолов. Позже часть мощей была перенесена в Рим.
Святой Григорий Назианзин оставил богатое литературное наследие, которое в 5-8-ом веках было переведено на армянский. Автором некоторых переводов, по всей вероятности, был Мовсес Хоренаци. Сочинения святителя Григория показывают, что он стремился быть проповедником, достойным истины Христовой. Он опровергает ересь евномиан, отвергавших Божество Святого Духа. Им написаны пять похвальных слов, девять толкований на праздники, два обличительных слова на Юлиана Отступника и проповеди на другие темы. Всего сохранилось 45 проповедей святого Григория. Письма святителя принадлежат к лучшим богословским творениям.
Ս. Գրիգոր Աստվածաբանի հիշատակության օր
Ս. Գրիգոր Աստվածաբանը կամ Նազիանզացին ծնվել է 328 թվականին Կապադովկիայի Նազիանզ գյուղաքաղաքի մոտ գտնվող Արիանզ գյուղում Գրիգոր եպիսկոպոսի ընտանիքում: Նա կրթություն է ստացել Կեսարիայում, այնուհետև՝ Աթենքում, որտեղ էլ ծանոթացել է քրիստոնեության մեկ այլ ապագա խոշոր դեմքերից մեկի` Ս. Բարսեղ Կեսարացու հետ: Որոշ ժամանակ ճգնողական կյանքով ապրելուց հետո Գրիգորը վերադառնում է Նազիանզ, հոր կողմից քահանա ձեռնադրվում, այնուհետև դառնում Սասիմայի եպիսկոպոս: Ս. Գրիգոր Աստվածաբանը Ս. Բարսեղ Կեսարացու հետ համառ պայքար է մղել արիոսականների դեմ, մասնակցել նաև Կ. Պոլսի Բ տիեզերաժողովին: Նա վախճանվել է 389 թվականի հունվարի 25-ին: Գրիգոր Նազիանզացին թողել է հարուստ գրական ժառանգություն, որը թարգմանվել է հայերեն 5-8 դարերում: Հայերեն թարգմանության մի մասն ամենայն հավանականությամբ կատարել է Մովսես Խորենացին: Ս. Գրիգոր Նազիանզացին քրիստոնեության մեծագույն դեմքերից մեկն է, ով արիոսականների դեմ իր պայքարով նպաստել է քրիստոնեության անաղարտ պահպանմանը և իր հարուստ գրվածքներով մեծապես ազդել քրիստոնեական աստվածաբանական մտքի ձևավորման վրա: