О мученичестве этих святых Ветхого Завета повествуют главы 6 и 7 второй Книги Маккавеев.
Во 2-ом веке до Р.Х. Иудея находилась под властью Селевкидов. В то время в нагорном городке Модеине, недалеко от Иерусалима, жил престарелый еврейский священник Мататия. У него было пять сыновей: Иоханан, Симон, Иуда, Елеазар и Ионатан. Вся семья отличалась глубоким благочестием и горячей любовью к родине.
Однажды в Модеин прибыли сирийские чиновники, воздвигли там языческий алтарь и стали принуждать жителей участвовать в языческом богослужении. Некоторые нетвердые в вере или недостаточно смелые жители подчинились требованиям чиновников, но все остальные решительно воспротивились. Тогда чиновники обратились к Мататии, как самому уважаемому в городе лицу, увещевая его принять участие в языческом богослужении, так как государственная греческая религия обязательна для всех граждан Сирийской империи и ей подчиняются все иноверные народы. Но Мататия гордо отвечал: «Пускай все народы, находящиеся в подвластных царю областях, послушны ему, изменяя даже религии своих предков, - но я, мои сыновья и братья будем поступать согласно заветам наших предков. Мы не отступим от нашей веры ни на шаг!»
Перед смертью старец Мататия завещал сыновьям продолжать священную борьбу с врагами веры и родины. Тогда из сыновей Мататии выдвинулся храбрый Иуда, получивший прозвище Маккавей (Молот). Иуда отличался воинственным духом и горел желанием освободить свой народ от иноземного ига. Он стал во главе еврейских храбрецов и вступил в открытую борьбу с сирийцами. Когда сирийский наместник в Палестине Аполлоний узнал о поднятом иудеями восстании, он двинулся из Самарии с войском против мятежников. Иуда со своим отрядом пошел навстречу неприятелю и нанес ему сильное поражение, сам Аполлоний пал в бою.
Другой сын Мататии - Елеазар - был смелым, богобоязненным и мудрым священником. Когда ко рту Элеазара приложили тиски и заставили есть свинину, запрещенную иудейским Законом, он, будучи с детства воспитанным по христианским заповедям и законам, отказался делать это, предпочитая умереть достойно и оставить после себя доброе имя.
К тому же периоду времени относится мученичество храброй женщины по имени Шамуна и семерых ее сыновей. Как и священника Елеазара их также заставили есть свинину, однако Шамуна и ее дети остались верными вере своих отцов и были замучены.
Ս. Մակաբայեցիների` Եղիազար քահանայի, Շամունայի և նրա յոթ որդիների հիշատակության օր
Հին կտակարանի այս սրբերի նահատակության մասին պատմվում է Մակաբայեցիների երկրորդ գրքի 6-րդ և 7-րդ գլուխներում: Ն. Ք. 2-րդ դարում Հրեաստանը գտնվում էր Սելևկյան իշխանապետության ներքո: Վիճակն ավելի է սրվում Անտիոքոս Եպիփանի թագավորության օրոք: Նա հրահանգում է, որ իր իշխանության ներքո գտնվող բոլոր ազգերն ընդունեն հունական մշակույթն ու պաշտեն հունական աստվածներին: Սակայն Մատաթիա անունով մի քահանա իր որդիների ու եղբայրների հետ միասին ապստամբում է այս որոշման դեմ` հավատարիմ մնալով Աստծո Օրենքին և Ուխտին: Վերջինիս որդիներից էր Հուդան, ով իր քաջագործությունների շնորհիվ ստացավ Մակաբեոս հունական անունը, որ նշանակում է մրճահար, հարվածահար: Հետագայում նրանց ընտանիքին անվանեցին Մակաբայեցիներ:
Եղիազար քահանան Մատաթիայի որդին էր` քաջ, աստվածավախ և իմաստությամբ լի: Վերջինիս բերանին գելոց են դնում և ստիպում խոզի միս ուտել, որն արգելված էր ըստ հրեական օրենքի: Քանի որ նա մանկուց դաստիարակվել էր աստվածային պատվիրաններով ու օրենքներով, մերժում է այդ առաջարկը` գերադասելով արիաբար մեռնել և բարի անուն թողնել, քան պախարակվել իր ընկերներից ու հարազատներից: Երկար կտտանքներ կրելուց հետո սուրբն ավանդում է իր հոգին` հետագա սերունդների համար դառնալով քաջության և ներշնչանքի աղբյուր:
Նույն այս շրջանին է պատկանում մի քաջասիրտ մոր ու նրա յոթ զավակների նահատակությունը: Նրանց էլ Եղիազար քահանայի նման պարտադրում են խոզի միս ուտել, սակայն Շամունան և իր յոթ որդիները հավատարիմ են մնում իրենց հայրերի հավատին` արժանանալով կենաց անթառամ պսակին: