Свв. апостол Фаддей и дева Сандухт - одни из самых известных празднуемых святых, поскольку с их именами связана история армянского просвещения.
После Вознесения Иисуса Христа, следуя заповеди Господа «идите, научите все народы, крестя их во имя Отца и Сына и святого Духа» (Мат. 28:19), Фаддей прибыл в Эдессию, проповедовал Слово Жизни, в числе множества чудес исцелил царя Абгара, затем, назначив себе заместителя в Эдессии, явился во владения армянского царя Санатрука. Проповедуя, обратил к христианской вере многих язычников и основал Армянскую Апостольскую Святую Церковь. Затем поехал в губернию Артаз, где в царском дворце обратил в христианскую веру царевну - деву Сандухт. Царь Санатрук пытался вернуть свою дочь к прежней вере, однако его попытки были тщетны. Разгневанный царь заключил в тюрьму как апостола Фаддея, так и деву Сандухт и подверг их жестоким мучениям. Он сделал последнюю попытку переубедить царевну, послав к ней правителя княжеского рода. Однако эта попытка также оказалась тщетной: правитель тоже обратился в христианство. В конце концов, по приказу царя апостол Фаддей и дева Сандухт были замучены в царской резиденции Шаваршаван.
Армянская Церковь отмечает День памяти Св. Фаддея два раза в году – вместе со Св. Варфоломеем, а затем вместе со Св. Девой Сандухт.
Ս. Թադեոս առաքյալի և Ս. Սանդուխտ կույսի հիշատակության օր
Ս. Թադեոս առաքյալը և Ս. Սանդուխտ կույսը Հայ Եկեղեցու ամենանշանավոր տոնելի սրբերից են, քանի որ նրանց անվան հետ է առնչվում հայոց լուսավորության պատմությունը: Քրիստոսի Համբարձումից հետո, համաձայն Տիրոջ պատգամի՝ «Գնացե՜ք, ուրեմն աշակերտ դարձրեք բոլոր ազգերին, նրանց մկրտեցեք Հոր և Որդու և Սուրբ Հոգու անունով» (Մատթ. 28:19), Թադեոսը նախ գալիս է Եդեսիա, ավետարանում կենաց խոսքը, ի թիվս բազում հրաշքների բժշկում նաև Աբգար թագավորին, ապա՝ իրեն փոխարինող նշանակելով Եդեսիայում, գնում է Հայոց Սանատրուկ արքայի տիրույթները: Այստեղ զանազան վայրեր քարոզելուց հետո բազմաթիվ հեթանոսների է քրիստոնեական հավատի բերում և հիմնադրում Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին: Գալով Արտազ գավառ, առաքյալը մտնում է հայոց արքունիք և դարձի բերում արքայադուստր Սանդուխտ կույսին: Իրազեկ դառնալով այս ամենին, Սանատրուկ հայոց արքան սկզբում հորդորում է դստերը ետ դառնալ նախկին հավատին, սակայն՝ ապարդյուն: Զայրացած արքան թե՜ Թադեոս առաքյալին, թե՜ Սանդուխտ կույսին նետում է բանտ և դաժան տանջանքների ենթարկում: Արքունի իշխանազուն կառավարչի միջոցով արքայադստերը տարհամոզելու վերջին փորձը ևս ապարդյուն է անցնում: Քրիստոնյա է դառնում նաև կառավարիչը: Ի վերջո, արքայի հրամանով Ս. Թադեոս առաքյալը և Ս. Սանդուխտ կույսը նահատակվում են արքայական ամառանոց Շավարշավան գյուղաքաղաքում: Հայ Եկեղեցին Ս. Թադեոս առաքյալի հիշատակը տարվա մեջ ոգեկոչում է երկու անգամ, նախ՝ Ս. Բարդուղիմեոս առաքյալի, ապա` Ս. Սանդուխտ կույսի հետ: